Chociaż zwykło się obchodzić Dzień Kobiet znacznie częściej i głośniej niż Dzień Mężczyzn, a niejednokrotnie można też usłyszeć wątpliwości, czy większą wagę powinno się przykładać do październikowego Dnia Chłopaka niż do tego marcowego, dziś chcemy wzmocnić kulturę opartą na zdrowym podejściu do męskości. Takiej, która nie musi opierać się na sztywnych patriarchalnych zasadach, według których mężczyzna zawsze powinien wykazywać się siłą i odwagą. Wraz z rozwojem feminizmu rozwinął się — choć dla niektórych może to być zaskoczeniem — także nurt badający różne oblicza męskiej kultury. Pokazuje on przede wszystkim, że „męski”, patriarchalny system oparty na dominacji, rywalizacji i nierzadko wyzysku często rani samych mężczyzn, stając się źródłem opresji, a w konsekwencji prowadząc do pogorszenia kondycji psychicznej i fizycznej.

Zdrowie mężczyzn

W przestrzeni medialno-społecznej przyzwyczailiśmy się już do powiedzenia, że „gdy mężczyzna choruje, to jakby umierał”. Choć taki „żart” wydaje się błahy, pokazuje znacznie głębsze procesy społeczne. Możemy zadać sobie pytanie: co jeśli w kulturze, w której mężczyzna nie może okazywać słabości, choroba jest jedynym usprawiedliwionym momentem, kiedy może po prostu odpocząć? Oczywiście dotyczy to również wielu kobiet — pokazuje nam to bowiem, że kiedy praca staje się wartością nadrzędną wobec wszystkich innych sfer życia, nie pozwalamy sobie nawet na coś tak podstawowego jak zadbanie o własne zdrowie, lub nie pozwala nam na to sam system pracy. Być może jednak dla części mężczyzn czas choroby wiąże się także z doświadczeniem troski i opieki, których na co dzień nie doświadczają. Do niepokojących faktów dotyczących zdrowia mężczyzn należą również dane wskazujące, że rzadziej dbają oni o profilaktykę zdrowotną, a oferta działań profilaktycznych skierowanych do mężczyzn jest wciąż znacznie mniejsza niż ta adresowana do kobiet.

Czy mężczyźni się badają?

Dane dotyczące zdrowia mężczyzn w Polsce pokazują wyraźnie, że jednym z największych wyzwań nie jest wyłącznie sama choroba, lecz stosunek do profilaktyki i regularnych badań. Choć mężczyźni - częściowo ze względów biologicznych - są bardziej narażeni na rozwój niektórych chorób, w tym nowotworów, ogromne znaczenie mają styl życia, codzienne nawyki oraz częstotliwość kontaktu z lekarzem. Badania opublikowane w 2022 roku na łamach czasopisma naukowego Cancer, obejmujące ponad 170 tysięcy mężczyzn i blisko 123 tysiące kobiet obserwowanych przez 16 lat, wykazały, że przypadki chorób nowotworowych u mężczyzn występowały niemal dwukrotnie częściej niż u kobiet. Naukowcy podkreślają jednak, że wyższe ryzyko nie oznacza nieuchronności choroby a kluczową rolę odgrywa wczesna diagnostyka i profilaktyka. Wiele nowotworów, takich jak rak prostaty, wykrytych odpowiednio wcześnie daje bardzo wysokie szanse na skuteczne leczenie.

Problem polega na tym, że mężczyźni w Polsce wciąż rzadziej korzystają z opieki medycznej. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego jedynie około 55–64% mężczyzn deklarowało wizytę u lekarza w ciągu ostatniej dekady - to wynik o około 10 punktów procentowych niższy niż w przypadku kobiet. Oznacza to, że wielu z nich trafia do specjalistów dopiero wtedy, gdy objawy choroby są już zaawansowane. Konsekwencje widać w statystykach dotyczących długości życia. Średnia długość życia mężczyzn w Polsce pozostaje około ośmiu lat krótsza niż kobiet. Najczęstszą przyczyną zgonów są choroby sercowo-naczyniowe, którym w dużej mierze można zapobiegać dzięki regularnym badaniom, zdrowej diecie, aktywności fizycznej i ograniczeniu używek.

Specjaliści zwracają również uwagę na rosnące znaczenie tzw. „cichej epidemii” chorób uroonkologicznych - każdego roku diagnozuje się w Polsce około 18 tysięcy przypadków raka prostaty oraz tysiące zachorowań na raka pęcherza i nerki. Wczesne wykrycie tych chorób pozwala na mniej inwazyjne leczenie i znacząco zwiększa szanse powrotu do zdrowia, jednak wymaga regularnej kontroli i większej świadomości zdrowotnej.

Profilaktyka ratująca życie oraz programy, z których warto korzystać

O zdrowie dba się regularnie - nie okazjonalnie. Choć kobiety robią to stosunkowo często, a także to właśnie do nich częściej kierowane są programy zdrowotne i kampanie społeczne, profilaktyka zdrowotna mężczyzn wciąż pozostaje w tyle.

Dlatego w ubiegłym roku w Senacie RP odbyło się posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Kardiologii pod przewodnictwem senatorki dr n. med. Agnieszki Gorgoń-Komor, poświęcone zdrowiu mężczyzn w Polsce. Eksperci podkreślali, że kluczowe znaczenie ma wiedza oraz zmiana podejścia do własnego zdrowia. Bagatelizowanie objawów, odkładanie wizyt lekarskich czy traktowanie profilaktyki jako oznaki słabości prowadzi do sytuacji, w której zagrożenia zdrowotne pozostają niezauważone przez długi czas. Tymczasem nawet niewielkie, ale systematyczne działania - regularne badania, monitorowanie podstawowych parametrów zdrowia czy większa uważność na sygnały wysyłane przez organizm - mogą realnie wydłużyć życie i poprawić jego jakość.

Profilaktyka oraz kampanie skierowane do mężczyzn stają się dziś coraz ważniejszym elementem polityki zdrowotnej. Przykładem takich działań jest program „Moje Zdrowie - Twój bilans zdrowia”, który umożliwia wykonanie podstawowych badań profilaktycznych i ocenę ogólnego stanu zdrowia. Warto również sięgać po rzetelne źródła wiedzy, takie jak publikacje medyczne i materiały edukacyjne przygotowywane przez instytucje publiczne - między innymi artykuły poświęcone zdrowiu mężczyzn publikowane w magazynie „Ze zdrowiem”, który porusza temat profilaktyki, stylu życia oraz najczęstszych chorób dotykających mężczyzn.

Nie tylko ciało - o zdrowiu psychicznym mężczyzn

Zdrowie mężczyzn to nie tylko kondycja fizyczna, ale również dobrostan psychiczny, o którym wciąż mówi się zbyt rzadko. Jak podkreślają eksperci, wielu mężczyzn wychowywanych jest w kulturze, która uczy tłumienia emocji i unikania proszenia o pomoc, co sprawia, że trudności psychiczne częściej przeżywane są w samotności. Statystyki pokazują wyraźny paradoks - choć kobiety częściej korzystają ze wsparcia specjalistów, to mężczyźni znacznie częściej umierają w wyniku samobójstw, co wskazuje na późne lub całkowite unikanie pomocy psychologicznej. Problemy takie jak depresja, przewlekły stres, poczucie izolacji czy presja społecznych oczekiwań pozostają często niewidoczne, dopóki nie osiągną bardzo poważnego poziomu. Coraz częściej podkreśla się więc, że dbanie o zdrowie psychiczne (rozmowa, terapia czy szukanie wsparcia) nie jest oznaką słabości, lecz odpowiedzialności za siebie i swoich bliskich.

Inicjatywy, z których warto skorzystać

Chociaż inicjatyw skierowanych do mężczyzn, które wspierają zdrową wspólnotę, rozwój i dbanie o zdrowie, jest wciąż mniej niż tych adresowanych do kobiet, coraz częściej pojawiają się nowe działania tworzące przestrzeń do rozmowy i wzajemnego wsparcia. Pozwalają one mężczyznom spotykać się, poznawać, a także szukać własnego języka do opowiadania o codziennych doświadczeniach i wyzwaniach.

Jednym z takich projektów jest inicjatywa Fundacji Nowej Wspólnoty „Panowie, gadamy!”. W ramach spotkań dialogowych organizowanych w pięciu miastach w Polsce uczestnicy rozmawiają o ważnych dla nich tematach: o byciu ojcem i synem, o pracy i pieniądzach, o relacjach i miłości, o sile i odpowiedzialności, a także o dbaniu o siebie. Fundacja prowadzi również treningi rozmowy dla mężczyzn: “praktyczne warsztaty poświęcone temu, jak rozmawiać w różnych sytuacjach życia prywatnego i zawodowego. Spotkania odbywają się online, dzięki czemu każdy zainteresowany może w nich wziąć udział.”

Życzenia

Jako Jobs Door życzymy Wam - panowie, chłopcy i mężczyźni -abyście dbali o siebie, swoje zdrowie i relacje, a także znajdowali wspólnoty, które dają siłę, wsparcie i poczucie bezpieczeństwa.

Źródła: