"Jak tam w pracy?" - Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy 

Psychospołeczne warunki pracy to w ostatnim czasie coraz częściej podejmowany temat w kontekście ochrony pracowników – choć stosunkowo nowy. Przywykliśmy uznawać BHP za nudny obszar szkoleń „do odklepania”, by chwilę później zapominać o podstawowych zasadach udzielania pierwszej pomocy, a o ochronie zdrowia psychicznego nie wspominając. Na szczęście od kilku lat podejście do bezpieczeństwa zmienia się – na świecie i w Polsce. Coraz częściej mówi się o holistycznym podejściu do BHP, które obejmuje nie tylko aspekty zdrowia fizycznego, ale również nasze samopoczucie i środowisko, w którym pracujemy. Z tego wyłania się obraz naczyń połączonych, które wpływają na to, jak pracujemy oraz jak praca oddziałuje na nasze życie codzienne.

Tegoroczne hasło Światowego Dnia Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy brzmi „Jak tam w pracy?” – proste? Tak. Dające do myślenia? Również, bo mimo swojej prostoty to pytanie dobrze oddaje ogólny stan, w jakim funkcjonujemy jako pracujący. Dzięki badaniom wiemy przecież, że przeciążenie psychiczne wpływa na kondycję fizyczną – i odwrotnie. W obliczu takich wyzwań warto skupić się na tym, że to człowiek, pracownik, jest odbiorcą wszelkich zmian technologicznych i rynkowych, które często mierzymy jedynie wskaźnikami.

Dlatego warto zwrócić uwagę na to, jak praca oddziałuje na nasze zdrowie psychiczne oraz jak możemy chronić pracowników przed szkodliwymi czynnikami. Jak wspomniała w dzisiejszym poście Agnieszka Szczygielska – Dyrektorka Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego:

Dane Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO) nie pozostawiają wątpliwości – ich konsekwencje to ponad 840 tys. zgonów rocznie oraz straty gospodarcze sięgające ok. 1,34% światowego PKB. Zdrowie psychiczne w pracy przestaje być „miękkim tematem” – staje się kluczowym obszarem bezpieczeństwa pracy.

Warto przy tym wspomnieć o wczorajszej sesji Rady Ochrony Pracy w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej, która poświęcona była zagrożeniom rynku pracy, takim jak dehumanizacja pracy w wyniku rozwoju technologii, nowe modele zatrudnienia oraz rosnąca presja efektywności pracowników.

28 kwietnia obchodzone jest również, równolegle, inne święto pod nazwą: Międzynarodowy Dzień Pamięci Ofiar Wypadków przy Pracy i Chorób Zawodowych. Koordynacją obchodów związkowych w okazji tego dnia zajmuje się Międzynarodowa Konfederacja Związków Zawodowych (ITUC).

Czym są psychospołeczne warunki pracy i z jakimi danymi musimy się mierzyć?

Psychospołeczne środowisko pracy obejmuje zarówno warunki wykonywania obowiązków, jak i relacje między pracownikami. Dotyczy ono sposobu projektowania stanowisk pracy, ich organizacji oraz zarządzania, a także szerszych zasad, praktyk i procedur regulujących funkcjonowanie pracy. Obejmuje również to, w jaki sposób wszystkie te elementy są ze sobą powiązane i wzajemnie na siebie oddziałują. 

W globalnym raporcie Psychospołeczne środowisko pracy opracowanym przez International Labour Organization (2026) przedstawiono aktualny obraz bezpieczeństwa pracy oraz kierunki działań. Wśród kluczowych wniosków wskazano, że:

• czynniki psychospołeczne odpowiadają za ponad 840 tys. zgonów rocznie, głównie w wyniku chorób układu krążenia i zaburzeń psychicznych,
• ich skutki to także blisko 45 mln utraconych lat życia skorygowanych o niepełnosprawność (DALY) rocznie oraz straty gospodarcze rzędu ok. 1,37% światowego PKB,
• długie godziny pracy pozostają powszechne - aż 35% pracowników na świecie pracuje ponad 48 godzin tygodniowo, co zwiększa ryzyko poważnych chorób,
• istotnym problemem jest również przemoc i nękanie w pracy - doświadcza ich 23% pracowników, najczęściej w formie przemocy psychicznej,
• mimo rosnącej świadomości, nadal widoczne są luki w danych - choć 37% instytucji planuje wzmocnić monitoring zagrożeń psychospołecznych w najbliższych latach,
• kwestie zdrowia psychicznego wciąż rzadko pojawiają się w międzynarodowych porozumieniach - uwzględnia je jedynie 18% analizowanych inicjatyw.

Całość pokazuje wyraźnie, że psychospołeczne warunki pracy stają się jednym z kluczowych wyzwań współczesnego rynku pracy.

Apel OPZZ z okazji Światowego Dnia Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy

Tegoroczny Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia Pracy stał się również okazją do apelu Ogólnopolskiego Porozumienie Związków Zawodowych, który podkreśla, że bezpieczeństwo pracowników powinno być traktowane jako jedno z podstawowych praw, a nie jedynie obowiązek formalny. Związkowcy zwracają uwagę, że mimo postępu, warunki pracy wciąż wymagają poprawy, a szczególnej uwagi potrzebują dziś zagrożenia psychospołeczne;  takie jak stres, presja czy brak stabilności zatrudnienia. 

Apel akcentuje również konieczność szerszego podejścia do BHP - obejmującego nie tylko bezpieczeństwo fizyczne, ale także zdrowie psychiczne i godność pracownika. W tym kontekście OPZZ wskazuje na potrzebę wzmacniania dialogu społecznego oraz systemowych działań, które realnie poprawią warunki pracy i ograniczą nowe, „niewidzialne” zagrożenia współczesnego rynku pracy. 

Treść apelu przywodzi na myśl ideę holistycznego podejścia do bezpieczeństwa, które nie kończy się jedynie na przepisach regulujących fizyczne warunki pracy, ale obejmuje również wartości, jakimi powinny kierować się organizacje zatrudniające ludzi. Mowa tu o zaufaniu, poszanowaniu zasad bezpieczeństwa, niezależnie od szczebla w firmie, a także o dialogu i skutecznej komunikacji między zarządem a pracownikami.

Rekomendacje dla osób pracujących i pracodawców 

Na stronie CIOP-PIB można dziś skorzystać z rekomendacji przygotowanych zarówno dla pracowników, jak i pracodawców. Materiały zawierają aktualne informacje m.in. na temat kompleksowego przeciwdziałania problemom ze zdrowiem psychicznym pracowników, wpływu nowych form pracy na dobrostan, a także praktycznych wskazówek dla pracowników – takich jak trening uważności czy sposoby radzenia sobie ze stresem. 

Korzystając z materiałów udostępnionych przez CIOP-PIB, możemy zobaczyć, co wpływa na konieczność intensywnej regeneracji po pracy. Są to przede wszystkim: tempo pracy, liczba zadań, presja czasu, zmienność zadań oraz zakres odpowiedzialności.

Aby ograniczyć potrzebę nadmiernej regeneracji, często wynikającą z niewłaściwego dopasowania warunków pracy, warto skupić się na zasobach, jakimi dysponuje pracownik w swoim środowisku zawodowym. Jedną z kluczowych ról odgrywa wsparcie społeczne, czyli zespół, który nie podkopuje, lecz motywuje. Równie ważne jest przy tym zachowanie autonomii działania - oba te aspekty są niezwykle istotne. Pracownik nie jest „masą”, ale nie powinien też funkcjonować w izolacji od organizacji – poczucie wspólnoty odgrywa ważną rolę w budowaniu wsparcia i poczucia znaczenia.

Do bardziej praktycznych rekomendacji należą także: przewidywalność zadań (ograniczenie chaosu), możliwość robienia przerw oraz realny wpływ na sposób wykonywania pracy. To właśnie te elementy budują poczucie sensu, odpowiedzialności i samodzielności.

Podsumowanie Psychospołeczne warunki pracy stają się dziś jednym z kluczowych obszarów bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników. Coraz wyraźniej widać, że dobrostan psychiczny, organizacja pracy i relacje w miejscu pracy mają bezpośredni wpływ zarówno na zdrowie ludzi, jak i efektywność organizacji. Holistyczne podejście do BHP, uwzględniające te aspekty, przestaje być opcją – staje się koniecznością.

Źródła:

1. https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/file/101906/Raport_MOP-2026.pdf
2. https://www.opzz.org.pl/aktualnosci/kraj/2026/iv/apel-opzz-z-okazji-swiatowego-dnia-bezpieczenstwa-i-ochrony-zdrowia-w-pracy
3. https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/appmanager/ciop/pl?_nfpb=true&_pageLabel=P55800141711616058046228&html_tresc_root_id=300012266&html_tresc_id=300017506&html_klucz=123456&html_klucz_spis=