Bezpieczna praca zdalna

Praca zdalna daje swobodę miejsca i czasu, ale nie jest pozbawiona zagrożeń. Sprawdź, na co zwrócić uwagę, by pracować bezpiecznie i świadomie.

W 2025 r. około 28% globalnej siły roboczej wykonuje pracę zdalną przynajmniej częściowo, co stanowi wyraźny wzrost w porównaniu z 2019 rokiem, kiedy wynosiło to ok. 15%. Choć praca zdalna wciąż nie jest przywilejem wszystkich pracowników i stanowi mniejszość w skali świata, w ostatnich latach zaczęła systematycznie zyskiwać na popularności. Wpływ na to miały nie tylko postępy technologiczne i łatwiejszy dostęp do narzędzi cyfrowych, ale również pandemia COVID-19, która wymusiła reorganizację sposobu wykonywania obowiązków zawodowych. Wiele prac, które wcześniej wydawały się uzależnione od obecności w biurze, okazało się możliwych do realizacji zdalnie. Po pandemii część pracowników częściowo wróciła do biur, jednak rynek pracy i przyzwyczajenia pracowników związane z wygodą pracy zdalnej sprawiły, że dziś ta forma pracy przestała być czymś wyjątkowym. Stała się raczej naturalnym elementem codziennej organizacji pracy i częścią standardowego krajobrazu zawodowego. Dodatkowo globalne badania pokazują, że aż 83% pracowników preferuje model hybrydowy lub w pełni zdalny zamiast tradycyjnej, pełnej obecności w biurze, co wyraźnie sygnalizuje, że praca zdalna stała się nową normą, a nie tylko tymczasowym trendem.

Trafny komentarz, który w pewnym sensie oddaje obraz dzisiejszego świata, wygłosił niegdyś, jeszcze w 2004 roku, czyli na długo przed erą pracy zdalnej, słynny socjolog Zygmunt Bauman:

Każdy by chciał pracować 500 metrów od domu…Ale z punktu widzenia PKB lepiej jest, jeśli pracuje się 50 kilometrów od domu - wtedy czas i pieniądze pochłaniają dojazdy, więcej się wydaje na jedzenie na mieście, usługi, opiekę nad dziećmi etc. A w dodatku często bierze się nadgodziny albo drugą pracę, bo wciąż brakuje na to wszystko pieniędzy.

- Zygmunt Bauman, w rozmowie z J. Żakowskim Niezbędnik Inteligenta (fragment cytowany na podstawie publicznego tekstu), 2021. Ta socjologiczna obserwacja faktycznie skłania do refleksji nad ekonomicznymi mechanizmami, które kształtują nasz styl pracy. Choć powrót z domowego biura do biur w centrach miast był często argumentowany, również w oparciu o badania dotyczące zdrowia społecznego czy efektywności zespołów, warto się przez chwilę zastanowić, czy czasem nie kierowano się przy tym interesami tych, którzy wynajmują duże powierzchnie biurowe - w końcu pandemia niemal całkowicie opustoszyła ich portfele. Inną sprawą, często pomijaną w medialnej narracji, jest micromanagement, który łatwiej realizować, gdy pracownik znajduje się w zasięgu wzroku przełożonego.

Co zmieniła praca zdalna?

Wiele zawodów, które wcześniej wydawały się uzależnione od fizycznej obecności w biurze, po pandemii, okazało się możliwych do wykonywania w domu, co zmieniło oczekiwania pracowników i sposoby organizacji pracy. Badania pokazują, że praca zdalna ma złożony wpływ na dobrostan pracowników. Dla niektórych oznacza ona zwiększenie autonomii, lepszą kontrolę nad zadaniami i elastyczność czasową, co poprawia zaangażowanie i satysfakcję zawodową. Oszczędność czasu na dojazdach i lepsze dopasowanie pracy do życia prywatnego sprzyjają równowadze między tymi sferami. Jednak popularność pracy zdalnej wiąże się też z innym zjawiskiem — odpływem klasy pracującej z centrów miast na ich obrzeża. Badania pokazują, że możliwość pracy zdalnej zwiększa skłonność do przeprowadzki na przedmieścia lub do mniejszych miejscowości, gdzie mieszkania są tańsze. To pogłębia nierówności: centra stają się coraz bardziej dostępne dla najbogatszych, podczas gdy klasa średnia i niższa mieszka dalej, często w miejscach z ograniczonym dostępem do usług, ochrony zdrowia czy oferty kulturalnej. W Polsce wstępne badania wskazują, że około 50% osób z możliwością pracy zdalnej z dużych miast rozważa przeprowadzkę na przedmieścia.

Można więc powiedzieć, że praca zdalna w pewnym stopniu ułatwia “wypchnięcie” klasy pracującej poza duże ośrodki miejskie, tworząc z miejsc sypialnie pracowników, którzy mają środki na wynajem, ale ograniczony dostęp do pełnego życia miejskiego.

Z drugiej strony praca zdalna może zacierać granice między życiem zawodowym a prywatnym, prowadząc do wypalenia, stresu i konfliktów rodzinnych. Pełne modele zdalne zwiększają także ryzyko izolacji społecznej i poczucia osamotnienia, a warunki domowe - brak odpowiedniego miejsca do pracy czy sprzętu - mogą dodatkowo pogarszać samopoczucie. Praca zdalna wymaga nie tylko pewnej organizacji czasu, ale i przestrzeni, która, w po dłuższym czasie staje się miejscem dwóch kluczowych światów; prywatnego i zawodowego. Kluczowym wnioskiem jest to, że efekty pracy zdalnej są uzależnione od wielu czynników: indywidualnych preferencji pracownika, wsparcia organizacji, kultury pracy oraz infrastruktury technicznej. Nie każda organizacja zapewnia odpowiedni sprzęt pracy a nie każdy pracownik ma odpowiednie warunki w domu, aby wykonywać swoje obowiązki zdalnie. Model hybrydowy, łączący pracę zdalną z obecnością w biurze, wydaje się oferować najlepszą równowagę, ponieważ minimalizuje negatywne skutki i maksymalizuje korzyści zarówno dla pracownika, jak i dla organizacji.

Niebezpieczeństwa, na które powinniśmy zwracać uwagę

Aby pracować zdalnie i nie tracić na zdrowiu ani bezpieczeństwie, konieczna jest świadomość potencjalnych zagrożeń. Obejmują one zarówno aspekty fizyczne, jak i psychiczne - związane m.in. z przeciążeniem, stresem czy wypaleniem zawodowym - a także czynniki zagrażające naszej prywatności oraz bezpieczeństwu danych firmowych.

Jednym z najczęstszych sposobów infekcji komputera pozostaje otwieranie plików pochodzących z nieznanego lub niezaufanego źródła, zarówno pobranych z internetu czy serwisów wymiany plików, jak i przesyłanych za pośrednictwem poczty elektronicznej, komunikatorów czy mediów społecznościowych. Telepracownicy powinni unikać korzystania z takich materiałów, aby nie narażać sprzętu i danych firmowych na działanie złośliwego oprogramowania. Nawet najlepsze zabezpieczenia techniczne nie zastąpią bezpiecznych nawyków użytkownika, choć ta rada nie brzmi dziś jak odkrycie, w dobie pośpiechu i automatycznych kliknięć wyjątkowo łatwo, zupełnie przypadkowo i bez zastanowienia, otworzyć plik, którego w rzeczywistości otworzyć nie powinniśmy.

Równie istotna jest organizacja miejsca pracy o czym, w swoim artykule Organizacja pracy zdalnej przy komputerze - zalecenie dla pracownika, przypomina CIOP-PIB. Wydzielenie strefy pracy w domu, nawet niewielkiej, pozwala na lepsze skupienie i zmniejsza dekoncentrację. Warto korzystać z monitora odpowiedniej wielkości i dostosować ustawienia ekranu, aby ograniczyć zmęczenie wzroku i ból głowy. Osoby, które potrzebują izolacji od hałasu, mogą zastosować wkładki lub nauszniki przeciwhałasowe, a także słuchawki z aktywną redukcją szumów. Przed rozpoczęciem pracy warto upewnić się, że wszystkie potrzebne przedmioty znajdują się w zasięgu ręki, co minimalizuje przerwy i rozproszenia. Praca przy komputerze wymaga również dbania o zdrowie fizyczne. Długotrwałe siedzenie obciąża układ mięśniowo-szkieletowy, krążenia i oddechowy, a także może powodować przeciążenie psychiczne. Dobrym rozwiązaniem są krótkie przerwy co godzinę, podczas których warto wstać, oderwać myśli od zadań, spojrzeć przez okno lub wykonać kilka ćwiczeń rozluźniających. Dłuższe przerwy, np. na posiłek, należy spędzać w innym miejscu niż stanowisko pracy. Równie ważna jest regularna aktywność fizyczna poza godzinami pracy, minimum 30–45 minut dziennie, np. spacer, bieganie, jazda na rowerze, pływanie czy trening w domu. WHO wskazuje, że 60–85% populacji ma zbyt niską aktywność fizyczną, dlatego codzienne 10 tys. kroków jest dobrą profilaktyką chorób układu mięśniowo-szkieletowego, krążenia i przeciążenia psychicznego.

Długotrwała praca przy ekranie niesie też ryzyko Computer Vision Syndrome (CVS) - zmęczenia oczu, niewyraźnego widzenia, nadwrażliwości na światło i pieczenia oczu. Profilaktycznie należy robić krótkie przerwy wzrokowe, przesuwając wzrok na odległe punkty w pomieszczeniu lub za oknem, oraz świadomie mrugać. Ważna jest także odpowiednia ergonomia stanowiska i odpowiednie nawilżenie powietrza Praca zdalna wymaga również świadomego zarządzania czasem i informacją. Badania CIOP‑PIB wskazują, że samodzielne planowanie dnia pracy i stały kontakt z komunikacją cyfrową (maile, wideokonferencje, media społecznościowe) mogą prowadzić do poczucia „stale bycia w pracy” (ang. work without end), wywołując stres cyfrowylub technostres. Świadome ustalanie granic między pracą a życiem prywatnym oraz planowanie przerw jest kluczowe dla utrzymania zdrowia psychicznego i efektywności.

Podsumowanie

Przywilej pracy zdalnej, mimo towarzyszących mu zagrożeń, wciąż wiele nam ułatwia. Nie oznacza to jednak, że w tej formie pracy jesteśmy od nich wolni. Codzienna profilaktyka zdrowotna wobec cyfrowych zagrożeń, a także dbałość o kondycję fizyczną, stanowią jedne z podstawowych elementów bezpieczeństwa. Równie istotne są ochrona prywatności, bezpieczeństwo danych oraz świadomość zmęczenia digitalizacją, które coraz częściej towarzyszy pracy wykonywanej przy ekranie.

Czy praca zdalna będzie zyskiwać na popularności? Czy w pewnym momencie faktycznie wyprze pracę stacjonarną w biurach? A jeśli tak - jak wpłynie to na kształtowanie się relacji społecznych i struktur miejskich, zwłaszcza w kontekście opisanych wcześniej zmian dotyczących miejsca zamieszkania? Niewątpliwie są to pytania, które czekają jeszcze na pogłębione analizy i badania socjologiczne.

Tymczasem - stay safe!

Źródła

Bezpieczna praca zdalna

Pozostałe historie

Wysokosprawczość a decyzje zawodowe

Nowy Rok = Nowa przyszłość pracy?

Czy zawsze musimy coś zmieniać? O micie Nowego Roku.

Podsumowanie rynku pracy 2025

Odkrywaj tematy ważne dla Ciebie