Relacja pracodawcy i związków zawodowych? Nowa ustawa 

To co charakterystyczne dla układu zbiorowego pracy to to, że w ramach ustaleń jakie odbywają się między pracodawcą a reprezentantami pracowników (związkiem zawodowym) możliwe jest ustalenie warunków pracy innych niż wskazuje Kodeks Pracy. Jednak ważne jest to, że warunki te nie mogą być gorsze niż określone w przepisach prawa pracy.

Korzyści dla pracowników 

Dzięki układom zbiorowym pracownicy mogą liczyć na dodatkowe uprawnienia, które wykraczają poza standardowe regulacje kodeksowe. Chodzi tu między innymi o możliwość zapewnienia sobie corocznej podwyżki czy dodatkowych dni urlopu, ale także o wprowadzenie rozwiązań ułatwiających godzenie życia zawodowego i prywatnego czy procedur antymobbingowych. Takie mechanizmy dają pracownikom większe poczucie stabilizacji i przewidywalności warunków zatrudnienia.

Korzyści dla pracodawców 

Choć na pierwszy rzut oka układy zbiorowe wydają się korzystniejsze dla pracowników, w praktyce przynoszą również wiele zalet pracodawcom. Pozwalają bowiem lepiej planować potrzeby kadrowe w cyklach produkcyjnych, sprzyjają utrzymaniu stabilnego zatrudnienia i ułatwiają wprowadzanie rozwiązań dostosowanych do specyfiki przedsiębiorstwa, na przykład w zakresie wykorzystywania nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja. Układy pomagają też ograniczać ryzyko konfliktów i sporów, ponieważ zasady obowiązujące w zakładzie pracy stają się bardziej przejrzyste.

Ustawę o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych przygotowaną przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 19 sierpnia przyjęła Rada Ministrów. 

Co znajdziemy w ustawie?

• uproszczony, elektorniczny tryb rejestracji, 
• nowe porozumienia między stronami w szerszym zakresie,
• cyfryzacja -> uproszczony tryb rejestracji, 
• dostęp do mediatora, 
• nowe układy ponadzakładowe, 
• zastosowanie AI w zakładach pracy, 
• rozwiązania godzące życie prywatne z zawodowym,
• Elastyczny czas obowiązywania układu.

Nowe przepisy przewidują możliwość zawierania zarówno zakładowych, jak i ponadzakładowych układów zbiorowych w szerszym zakresie niż dotychczas. W ramach takich porozumień będzie można wprowadzać rozwiązania dotyczące m.in. równości płci, przeciwdziałania mobbingowi czy zapobiegania zagrożeniom psychospołecznym, takim jak stres i wypalenie zawodowe. Zasada korzystności pozostaje zachowana - żadne ustalenia nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.

Nowością będzie uproszczony tryb rejestracji, bo układy i porozumienia zbiorowe mają być zgłaszane wyłącznie elektronicznie do Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy. Strony rokowań będą mogły skorzystać z pomocy mediatora, a sam układ będzie można zawrzeć zarówno na czas określony, z możliwością przedłużania, jak i na czas nieokreślony. Dodatkowo pojawia się możliwość zawierania układów ponadzakładowych przez co najmniej dwóch pracodawców, bez konieczności angażowania organizacji pracodawców.

Nowa ustawa ma na celu wzmocnienie dialogu społecznego i stabilizację rynku pracy, a jej przepisy wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

UE zachęca do układów 

Układy zbiorowe pracy to nie nowy wynalazek a rozwiązanie powszechnie stosowane w wielu krajach Europy i świata. W Niemczech czy Francji obejmują one większość pracowników i regulują warunki zatrudnienia nie tylko w pojedynczych firmach, ale całych branżach. W Skandynawii (zwłaszcza w Szwecji czy Danii) układy są wręcz podstawowym mechanizmem kształtowania prawa pracy, a wiele kwestii nie jest tam regulowanych ustawowo, lecz pozostawionych do negocjacji partnerów społecznych. Również Komisja Europejska zachęca państwa członkowskie do zwiększania zasięgu układów zbiorowych - zgodnie z dyrektywą o adekwatnych płacach z 2022 roku, kraje, w których układy obejmują mniej niż 80% pracowników, powinny podejmować działania na rzecz zwiększenia tego odsetka. W Polsce dotąd układy zbiorowe obejmowały stosunkowo niewielką część rynku pracy, a nowe przepisy mają pomóc w nadrobieniu tego dystansu i zbliżeniu się do europejskich standardów.

Żródła 1. https://www.gov.pl/web/rodzina/ulatwiamy-zawieranie-ukladow-zbiorowych-rada-ministrow-przyjela-projekt-ustawy

2. https://www.gov.pl/web/dialog/uklady-zbiorowe-pracy

3. https://www.prawo.pl/kadry/uklady-zbiorowe-pracy-projekt,528294.html

4. https://www.linkedin.com/posts/ministerstwo-rodziny-pracy-i-polityki-spolecznej_uk%C5%82ady-zbiorowe-activity-7363558935410147330-oXym?utm_source=share&utm_medium=member_desktop&rcm=ACoAAFM2EBMBk9O65SQw44kutu3WYlFoLy8nVHE